Okulda Beslenme

 

Okul döneminde, büyüme-gelişme ve beslenme açısından farklılık gösterir.

İlkokul döneminde yavaş, ancak sürekli olarak büyüyen gelişen çocukların büyüme hızı, ergenlikte artar.

  • Örneğin okul yıllarında 6 cm/yıl uzayan çocuklar, ergenlikte 7-8 cm/yıl, hatta büyümenin en yüksek olduğu dönemde 12cm/yıl   uzayabilirler.
  • Hangi dönemde olursa olsun, büyümenin standartlara uygun olarak gerçekleşebilmesi için, çocukların günlük enerji ve besin ögeleri gereksinimlerini yeterli düzeylerde almaları gerekmektedir.
  • Bunun için çocukluk yıllarında “yaşa uygun beslenme”  Beslenme biliminin temel esaslarındandır.

Yetersiz ve dengesiz beslenen çocukların büyüme gelişmelerinin aksadığı, dikkat sürelerinin kısaldığı, algılamalarının azaldığı, öğrenmede güçlük çektikleri, enfeksiyon hastalıklarına sık yakalandıkları ve hastalıkların uzun sürdüğü, aşırı beslenenlerin ise şişmanlık, insülin direnci, hipertansiyon …vb sağlık sorunları için risk taşıdıkları bildirilmiştir. Bu nedenle okul çocuklarının beslenmesi, yalnızca büyüme gelişme açısından değil, aynı zamanda mevcut ve ileri dönemde ortaya çıkabilecek akut-kronik sağlık sorunlarının önlenmesi açısından önemlidir.

Geçmişle kıyaslandığında, günümüz çocuklarının taze sebze ve meyveleri, süt ürünlerini az, işlenmiş ve eklenmiş şeker içeren yiyecek ve içecekleri çok tükettikleri, bunun soncunda demir, kalsiyum, lif ve antioksidan vitaminleri yetersiz aldıkları, beslenme kalitelerinin düşük olduğu, günlük alınan enerjinin yıllar içinde arttığı, hareketin azaldığı ve okul çocukları arasında şişmanlığın hızla yayıldığı bildirilmektedir.

Ülkemizde çocuklar arasında %15 ile 25 arasında değişen hafif şişmanlık ve şişmanlık oranının batılı ülkelerin birçoğundan daha yüksek olduğu bilinmektedir.

Okul çocuklarının beslenmesinde, evin tamamlayıcısı olan okullar önemli rol oynamaktadır. Okulların eğitime olduğu gibi beslenme konusuna da özen göstermeleri, çocukların gereksinimlerini dikkate alarak beslenme programları geliştirmeleri ve uygulamaları gerekmektedir.

Okullardaki yemek uygulamaları, çocukların gelişimini desteklemeyi ve sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırmayı hedeflemektedir.

Okul yemeklerinin yaygın olarak uygulandığı ülkelerde yapılan çalışmalarda, standartlara okul yemeklerinin çocukların beslenme kalitelerini iyileştirdiği, besinlerde çeşitlilik sağladığı, özellikle süt ve süt ürünleri ile sebze-meyve tüketimini artırdığı görülmüştür.

Beslenme uygulamaları, okulların devlet veya özel, yarı veya tam zamanlı olmasına göre değişmektedir. Özellikle büyük şehirlerde, pek çok çocuk, günün önemli bir kısmını okulda geçirmektedir. Bu nedenle okullardaki beslenme uygulamaları da farklılık göstermektedir.

  • Özel okulların tümünde öğle öğünü, bazılarında öğle öğününe ilave olarak kuşluk ve ikindi ara öğünleri de verilmektedir.
  • En az üç, genellikle dört çeşitten oluşan ya da çoktan seçmeli olan öğle yemekleri/mönüleri, çoğunlukla çocukların tercihleri ön plana alınarak düzenlenmektedir.
  • Sebze yemekleri ve süt ürünlerine, özellikle de yoğurda seyrek rastlanırken, menülerde sıklıkla pilav, makarna, patates ve tatlılar yer almaktadır. Dolayısıyla mönülerin nişasta, yağ ve şeker içerikleri yüksek, vitamin, mineral ve lif içerikleri düşüktür.
  • Devlet okullarının büyük çoğunluğunda öğrencilere, öğle öğünü ya da kuşluk ve ikindi gibi ara öğünler şeklinde bir uygulama yapılmamakta, yalnızca ilköğretim okullarının ilk kısmında, ara öğün şeklinde bir beslenme programı uygulanmaktadır.
  • Bu uygulamada çocuklar, evden ya kendi isteklerine ya da öğretmenin belirttiği programa göre yanlarında yiyecek getirmekte ve beslenme saatinde bu yiyecekleri tüketmektedirler.

Ancak, uygulanan bu beslenme programlarının, genellikle aileler ve öğretmenler tarafından önemsenmediği, ihmal edildiği ve çocukların çoğu kez okul kantinlerinden ya da okul civarından satın aldıkları besleyici değeri düşük sağlıksız atıştırmalıklarla karın doyurdukları bilinmektedir.

 

Okul çocuklarının büyüme-gelişmelerini, okul başarılarını desteklemek ve gelecekteki sağlıklarını koruyabilmek için,

 

  • Okul menüleri çoktan seçmeli yemekler yerine, üç en fazla dört çeşitten oluşmalı,
  • Menüler öğrencilerin tercihleri yerine, sağlıklı beslenme ilkeleri ve öğrencilerin gereksinimlerine göre planlanmalı,
  • Menülerde pilav, makarna, börek, patates ve hamur tatlılarına az, sebzeler, meyveler, kuru baklagiller ve süt ürünlerine çok yer verilmeli,
  • Meyve suları yerine, mevsimlik meyveler tercih edilmeli,
  • Salatalara mayonez eklenmemeli,
  • Menülerde haftada bir kereden fazla tatlı verilmemeli, çeşit olarak sütlü tatlılar tercih edilmeli,
  • Kızartılmış besinlerden (köfte, patates, balık, börek vb.) uzak durulmalı,
  • Menülerde kullanılan malzeme ve yemek tekrarından kaçınılmalı,
  • Ara öğünlerde çoğunlukla taze-kuru meyve tercih edilmeli,
  • Okul kantinlerinde sandviç, tost, taze meyve, salata, dilimlenmiş tam tahıl ekmeği, simit, peynir çeşitleri, yoğurt çeşitleri, ayran, süt, kefir, kuru meyve, kuru yemiş satılmalı,
  • Okul çevresinde hijyen ve sağlık açısından güvenilir olmayan, açıkta satılan besinler önlenmeli,
  • Öğretmenler yemek ve beslenme saatlerinde öğrencilerle birlikte yemeli,
  • Yemekhaneler öğrencilerin ilgisini çekecek hale getirilmeli. Örneğin, uygun aydınlanma sağlanmalı, duvarlarda sağlıklı beslenme mesajları içeren posterler ile fonda müzik olmalı
  • Okulda fiziksel aktivite için uygun ve yeterli alan bulunmalı,
  • Derslerde, ders aralarında, hatta okul sonrasında organize edilen programlarla fiziksel aktivite artırılmalı,
  • Tüm bu önlemlerde ya da çabalarda anne-babalarla işbirliği yapılmalıdır.

 

Özalp KAYA

Beslenme ve Diyet Uzmanı

   VİTAGEN Sağlıklı Yaşam Merkezi

 

STEM Nedir?

STEM (Science, Technology, Engineering & Mathematics), fen bilimleri ve matematik gibi temel bilimlerin, mühendislik ve teknolojinin tasarım ve uygulamaları ile entegre edilmesini sağlayan okul öncesinden yüksek öğretime kadar tüm süreci kapsayan bir eğitim yaklaşımdır. 

STEM Eğitimi Nedir?

Bilimsel bilgi ve teknolojiyi sadece tüketen değil aynı zamanda bunları üreten bireylere ihtiyacımız var.

Türkiye’nin bilimsel araştırma ve teknolojik gelişme kapasitesini, sosyoekonomik kalkınmasını ve diğer ülkelerle rekabet gücünü artırabilmesi için özellikle öğrencilerin genç yaşlarda bilim ve mühendislik uygulamalarını deneyimlemelerine imkân sağlanmalıdır.

STEM'in Önemi

STEM yaklaşımının teknoloji ve mühendisliğe özellikle vurgu yapması; çocuklara küçük yaşlardan itibaren disiplinler arası bir bakış açısı kazandırması ve bilgilerin somut olarak hayata geçirilmesini sağlaması STEM’i günümüzün bilgi ve iletişim çağında çok önemli bir yere oturtmaktadır.

Hangi Aşamalarda STEM Yaklaşımı?

STEM eğitimi anaokulundan itibaren ilköğretim, lise ve üniversiteye kadar süreklilik içeren bir yapıda olabilir. İlkokuldan itibaren STEM eğitimi çalışmaları öğrencilerin geleceğe yönelik fen, matematik ve bilim alanında yaratıcı fikirlerini ortaya çıkmasını sağlar. Öğrenciler bu fikirlerini projeler yaparak gerçeğe dönüştürür ve hayata geçirir.

Kodlamanın Önemi

Akademik bir beceri olarak kodlama mantıksal akıl yürütmenin bir parçası olarak görülmekte ve günümüzde “21. yüzyıl becerileri” olarak adlandırılan becerilerden biri olarak kabul edilmektedir. Kodlama ve programlama bütün sektörlerdeki çalışanlar için her zamankinden daha önemli bir hale gelmiştir. Bu nedenle kodlama eğitimi tüketen bir toplum değil, üreten bir toplum oluşturmaya yardımcı olacaktır.

İbrahim Yücel Okullarında Kodlama Eğitimi

Özel İbrahim Yücel Okulları 13 yıllık köklü geçmişe sahip ve eğitime her anlamda önem veren bir kurumdur. STEM Eğitimi çocuklarımıza geleceği güzel bir şekilde icra ederek robotik kodlama alanındaki teknolojik, bilimsel, yaratıcı düşünme becerilerini kazandıracaktır. Öğrencilerimiz geniş kapsamlı düşünebilme, üretebilme ve bu ürettiklerini teknolojik anlamda hayata sunabilme yetilerine sahip olacaktır. Özel İbrahim Yücel Okulları olarak teknoloji alandaki bu yenilikleri takip ederek başarılı ve aktif bir şekilde tüm öğrencilerimizin kullanmasına olanak sağlamaktadır.